انواع سند ملکی حالت های مختلفی دارد که عبارت است از:
سند مشاع
سند شش دانگ
سند مفروز
سند منگوله دار
سند تک برگ
سند اعیان
سند عرصه
سند وقفی
سند ورثهای
سند المثنی
سند معارض
سند شورایی
سند وکالتی
سند بنچاق
سند رهنی
سند مشاع سند رسمی ملکی است که دارای چند مالک باشد.
به سندی که به صورت کامل به یک شخص تعلق داشته باشد، سند شش دانگ گفته میشود. این نوع سند رسمی یکی از معتبر ترین اسناد در بین اسناد ملکی است. کلمهی شش دانگ به معنای شش جهت است و منظور از شش دانگ؛ شش جهت شمال، جنوب، شرق، غرب، بالا و پایین است.
کلمه مفروز در اسناد در مقابل مشاع استفاده میشود. مفروز از نظر قوانین ثبتی به این معنی است که شخصی قصد جداکردن سهم خود در یک زمین مشاع را داشته باشد. در بین انواع سند موجود در ایران، سند مفروز یکی از پیچیدهترین در نوع خود است.
به سندی که به صورت کامل به یک شخص تعلق داشته باشد، سند شش دانگ گفته میشود. مسائل حقوقی در مورد سند ملکی شش دانگ بسیار کم است.
سند وقفی سندی است که صاحبان ملک یا زمین یا هر چیز دیگری، آنها را وقف کرده و اداره این اموال با ادارهی اوقاف است.
اگر به دلایل مختلف نظیر دزدیده شدن سند، آتش سوزی و یا سیل سند رسمی ملک مفقود شود، صاحب ملک با در دست داشتن مدارک مورد نیاز باید درخواست سند رسمی المثنی دهد. اینکار خود مراحل مختلفی دارد ولی در نهایت با تکمیل آن، سند رسمی المثنی برای صاحب ملک صادر میگردد.
سند عرصه، سند ملکی مربوط به زمینی است که آپارتمان در آن بنا میشود و سند اعیان مربوط به سند ملکی واحدهایی است که بر روی آن زمین ساخته میشوند.
یکی دیگر از انواع سند موجود در کشور، سند ورثهای است. بعد از فوت مالک، مال او به وراث میرسد. وراثان میتوانند با تسلیم نمودن مدارک به اداره ثبت مربوطه، به اندازه سهم الارث خود درخواست صدور سند مالکیت کنند. مدارک مورد نیاز برای صدور سند وررثهای عبارت است از تقاضای صدور سند مالکیت، گواهی حصر وراثت، فرم مالیاتی ۱۹ و اصل سند مالکیت مورث است.
سندهای تفکیک شده مربوط به املاکی هستند که چند نفر در مالکیت آن با هم شراکت دارند و این سندها مسائل حقوقی مربوط به خود را دارند.
سند وکالتی به سندی میگویند که به نام شخص یا اشخاص دیگری به عنوان وکیل فروشندهی اصلی تنظیم شده باشد.
اگر برای یک ملک مشخص با حد و حدود تعریف شده دو سند رسمی با نام ها و تاریخ متفاوت صادر شده باشد، به آن سند معارض میگویند. با توجه به تبصره ماده ۵ لایحه قانونی در مورد اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض، دادگاه بعد از بررسیهای لازم هر یک از دو سندی را که تعرض در ملک دیگری داشته باشد را حکم ابطال سند میدهد.
در زمانهای گذشته که نظام مدیریتی ثبت اسناد همانند امروز به صورت یکپارچه و الکترونیک نبود، مردم برای توافق بین خودشان قراردادهایی را مینوشتند. سپس برای تأیید صحتشان، آنها را نزد علما و افراد سرشناس که در بین مردم چهرهی موجه و مقبولی داشتند، میبردند. این سندها وقتی به مهر و امضای این اشخاص میرسید، نزد همگان قابل قبول بود. به این نوع سندهای ملکی، اسناد بنچاق میگویند که البته امروزه مانند سابق دیگر رواج ندارند، اما کماکان اعتبار آنها پس از تأیید صحت آنها نزد مراجع قانونی پذیرفته است.
یکی دیگر از انواع سند کشورمان، سند شورایی است. به سند عادی که توسط شورای محلی یک منطقه مهر شده باشد سند شورایی میگویند.
سند منگولهدار همانطور که از نام جالبش هم پیدا است، سندی است که یک منگوله دارد. در واقع سندهای منگولهدار همان سندهایی هستند که با یک نخ و یک تکه سرب پلمپ شدهاند.
در مورد ملکرهنی، اگر وام گیرنده نتواند در موعد مقرر وام خود را پرداخت کند بانکی که سند در رهن آن است، حق دارد که ملک را تصاحب کند.
